blogi

Gwiezdne Wojny urodziły się razem z nami, żyją razem z nami i umrą, kiedy my umrzemy. Nie powinniśmy zatem bezrefleksyjnie przejść do porządku dziennego nad rezygnacją Kathleen Kennedy, szefowej Lucasfilmu, która odeszła i została zastąpiona przez duet Dave Filoni i Lenwyn Brennan/ Filoni ma być odpowiedzialny za stronę kreacyjną a Brennan za pieniądze. Za czasów Kennedy nie było osoby zajmującej się kreacyjnością, która była puszczona samopas. Produkcje miały być łołkowe (ang. woke) i to była jedyna, ogólna dyrektywa. Zatrudnieni scenarzyści i im podobni reżyserzy mieli stworzyć spójną opowieść na zasadzie sublimacji wśród totalnego chaosu. Kennedy zatrudniała różnych ludzi obiecując im gruszki na wierzbie, po czym byli oni kasowani. Wykończyła ona Indiane Jonesa, Willowa a Gwiezdne Wojny wpędziła w ciężki kryzys. 

Etap bowiem się zmienił a razem z nim mądrość etapu. To co kiedyś było postępowe stało się reakcyjne, podobnie jak Martina Navratilowa. Franczyzy LucasFilmu są jednak patriarchalne a na tapet weszło zwalczanie patriarchatu, którego elementem jest kapitalizm. Tak w jednym zdaniu można opisać sedno problemu: publika ma w głębokim poważaniu zwalczanie patriarchalizmu i jest tak niedojrzała i niewyrobiona rewolucyjnie, że jej patriarchat nie przeszkadza. Ceni sobie klasyczne zalety kina nowej przygody, jak heros jako bohater i panienka u jego boku. No i nie chce kaski wydawać na rewolucję. 

Dobra, nie zamierzam się tu roztkliwiać nad przeszłością, czyli działalnością Kennedy. Zastanowię się nad perspektywami jakie otwiera przed nami Filoni. Pretensie do niego są o fanserwis: chodzi tu o kontynuację: podobnie jak Lucas w Imperium Kontratakuje przedstawia dalsze losy bohaterów Nowej Nadziei (a nie wywala ich do kosza żeby wstawić taką Holdo), tak Filoni konsekwentnie rysuje losy bohaterów Wojen Klonów, jakiejś Ahsoki, Bo Katan itp. Produkcje jego poprawiały po Lucasie, czyli prostowały różne tam takie te z Prekłeli, jak przejście Anakina na ciemną stronę itp. Przyznam się, że nie oglądałem tego, dopiero teraz, po Mandalorianinie. Jest tam sporo nawiązań biblijnych, a w Ahsoce to w ogóle jest figura chrztu, wyboru życia itp. Przy czym podczas gdy osoba szołranerska ta od Akolity wprost opowiadała o gejowskich Gwiezdnych Wojnach itp. to Filoni siedzi cicho i robi swoje. A tamte nie są zbyt lotne więc się nie pokapowały że Gwiezdne Wojny Filoniego są tradycjonalistyczne i patriarchalne. Mają jednak jakieś dysonase, coś tam przeczuwają, coś im nie gra i dlatego pyszczą. Werbalizuje się ten niepokój jako narzekanie na fanserwis. Fanserwis to jest sytuacja, że w Imperium Kontratakuje mamy bohaterów z Nowej Nadziei a nie jakiś leszczy. 

Problem jest tu taki, że oceny krytyki rozjeżdżają się z ocenami widzów. Krytyka punktuje walke z patriarchatem a publika fajny film. Więc Filoni musi tak kombinować, żeby krytyka nie zaczęła po nim jechać a widzowie byli zadowoleni. Fani też nie są jednorodni, bo taki Akolita ma grupkę zwolenników jednak. Co do zasady lewakom podoba się Ostatni Jedi i Akolita a prawakom Mandalorian. Unaoczniają bowiem te produkcje stosowne wartości ideowe. Holdo np. jest niekomunikatywna i głupia. 

Generalną próbą Filoniego będzie film Mandalorian i Grogu. Niesie on za sobą poważne ryzyko: może być zbyt hermetyczny dla widza nieznającego seriali. Podobna bolączka dotyka produkcji startrekowych. Odbiorcy seriali to jednak grupa mniejsza niż odbiorcy filmów. Dodatkowo pojawił się pewien wkurz w narodzie po Xiędze Bobusia, po Ahsoce, po 3 sezonie Mandalorianina. Nie mówię, że jest słuszny czy coś. Zauważam tylko, że jest. Jeśli w filmie wyskoczy znienacka Cara Dunn to odniesie on sukces, a jak nie to nie wiem.

Co do Andora to ponoć nie miał imponującej widowni, ale wysokie noty. Czyli oglądali go tylko ci, którym się podobał. Co jest jakimś osiągnięciem (w sensie dobre opinie) i przykładem dobrej polityki wydawniczej. Mam nadzieję, że takie mniej udane, ale niszowe seriale będą dalej powstawać. 

Ahsoka zaś (i Spock) zachowują się jak Jedi przez co nie nadają się na głównych bohaterów. Są za spokojni. Musi być ktoś bardziej emocjonalny na pierwszym planie. W OT mieliśmy Luka, który stawał się dopiero, w prekłelach zaś Anakina, który był dziwny. Nietypowy. (W Akolicie dlatego robili cyrk) Drugim problemem jest konieczność dekanonizacji sekłeli: jeśli wszystko ma się skończyć Snołkiem to nie da się opowiedzieć kompletnej historii. 

Tak to widzę z grubsza na początek. 

O Ahsoce:

https://www.salon24.pl/u/smocze-opary/1326192,ahsoka-biala

W związku z incydentem zaistnienia audycji ☩ Fodder ☩ Karnkowski ☩ Kożuszek ☩ Pęzioł. Cztery szabelki przeciw czołgom realnej geopolityki  na kanale Krzysztof Karnkowski uznałem za niezbędne napisanie kilku zdań wyjaśnień przedstawiających głos sensu przezwyciężający opary nonsensu zawarte w owej publikacji multimedialnej:

Chcemy żeby Polska wygrała, i to wygrała w kategoriach klasycznych i normalnych. Tak jak w piłce nożnej wygrywa drużyna która strzeli więcej bramek, jak bieg wygrywa zawodnik najszybszy itp. Odróżnia nas to od dyskutantów, przedstawiających swoje wynurzenia w rzeczonym kanale. Wyjaśnię to na prostym przykładzie nieoryginalnym:

Bitwa Warszawska versus Powstanie Warszawskie

Głównymi obchodami powinny być obchody Bitwy Warszawskiej, bo wtedy wygraliśmy. Pokazujemy w ten sposób że patriotyzm jest skuteczny, bo pozwala obronić integralność cielesną obywateli, umożliwić im naukę, pracę, inne aktywności, w ogóle życie. Że warto jest być patriotą bo wychodzi się na patriotyzmie lepiej, niż na niepatriotyzmie. Tymczasem pisowce potrafiły jedynie spłodzić tu projekt pomnika przedstawiającego wielki penis, co prawda skierowany na wschód. Przy wielkim Muzeum Bitwy Warszawskiej (które powstanie) powinien być oddział poświęcony Powstaniu Warszawskiemu, bo o Powstańcach trzeba pamiętać. Ale znowu prym tu wiedzie Sabaton.

Przyjęty obecnie kult Powstania pokazuje ludziom, że jak będziesz patriotą to zabiją cię, rodzinę wymordują, zgwałcą, exterminują a miasto zbombardują i spalą. No to nic dziwnego, że po takim dictum nie chcą ludzie być patriotami. Dobra kończę ten przykład bo nie zostanie zrozumiany, tłumaczenie AI se puśćcie, Grok wam wytłumaczy.

Bardziej konkretnie na przykładzie ostatnich wydarzeń (przykład drugi, o rozumieniu jw.): to rząd Polski powinien decydować co robimy, ustalić działania i dysponować odpowiednimi środkami. Tymczasem i jedni i drudzy jedyne co umieją to spłakać się i polecieć z płaczem do Trumpa, do UE, do Niemiec, do Francji żeby tamci zrobili wszystko za nas. Postraszyli Putina, powiedzieli nam co trzeba robić bo nie wiemy. Dr Bartosiak skomentował w tym duchu atak dronów w radio Wnet, potem przylaz tam jakiś pisior i tak lał wodę, tak niekonkretnie opowiadał że aż wstyd. Dalej: politycy powinni  ćwiczyć takie sytuacje i społeczeństwo powinno być o tym informowane. Bo oni nie wiedzą co robić i panikują i kwilą.

W inkryminowanej audycji najgorszy jest Kożuszek.  On chyba wyłapuje tylko wartości emocjonalne wypowiedzi ludzkich: czy ktoś drze mordę, czy chwali, czy gani. Ale kogo, dlaczego, z jakich pozycji – tego już nie łapie. Dodatkowo mamy tam wyzwiska. Jakby wyciąć wyzwiska to może 15 minut nagrania zostanie. Podnoszą tam np., że nie tłumaczymy czemu Francuzi chcą trzymać z Moskwą. Ale akurat tłumaczymy wprowadzając skomplikowane pojęcie mapy mentalne. Wprowadzamy koncepcję taką, że Europą mogą rządzić Niemcy albo Francja, a o tym kto decyduje Rosja. Dlatego się jej podlizują. 

My zaś chcemy nawiązania współpracy z przemysłem ukraińskim i rozpoczęcia masowej produkcji taniego uzbrojenia masowego, jak drony, systemy antydronowe itp. Postawea ta spotyka się z zarzutami ojkofobii, czyli tłumacząc z kożuszkowego na nasze: nienawidzimy Polski gdyż chcemy ją uzbroić w drony. Chcemy też abyśmy mieli możliwość odpowiedniej reakcji na ruskiego drona, czyli ukarania Rosji. 

Stańcie zatem do równej walki cykory.

https://youtu.be/DmlV8rqVkW8?si=H_yChRNep9-nIcJd

Wypowiadam się teraz na temat felietonu. Już pisałem na ten temat kierując wywód do psychofanów (siema psychofany!!!) na blogu. Lekka forma powoduje, że odbiorca nauczony metody „co autor chciał powiedzieć” nie poradzi sobie. Nie wiadomo bowiem co chciał, może miał dygresję i dopisał resztę tekstu żeby móc się od niego oderwać? A jak zmienił szyk zdania to w ogóle porażka. Percepcja nie nadąży.

Tymczasem doktor Rayna cytuje doktor Urbańczyk:

https://www.youtube.com/live/fHU4CSpcAqs?si=y34VTl6vVUboVhsw&t=22959

Oczywiście mamy przypis, który nie wnosi żadnej istotnej informacji, ale musi być. Bez przypisu tracą kompletnie orientacją. Ale nawias jest, strony są i to przydaje naukowości. Sięgnięcie do oryginału zamiast do przyciętego cytata przyniosłoby szereg istotnych i ciekawych informacji[1] odwołując się do felietonu Stanisława Lema „O moim lizusostwie” z roku 1993. Tysiąc Dziewięćset Dziewięćdziesiąt Trzy a nie lata siedemdziesiąte. Ta prosta konstatacja czyni znaczną część wywodu dr Rayny wątpliwą. Bo mógł Lem chwalić Star Treka do woli bo oglądał go na niemieckim satelicie. Na SAT1. Kto wie co to było SAT1? W każdym bądź razie rozpoczyna się od roku 1953, w którym Lem napisał artykuł, w którym zjechał amerykańską SF a pochwalił perspektywy socjalizmu, cytuję „pojawiają się obrazy walczących ze sobą planet, martwych, zrytych kraterami bombowymi globów, zboczeń seksualnych na wszystkich możliwych światach”. Zostawiam temat socjalizmu samodzielnej lekturze czytelniczej gdyż mamy tu nawiązanie do potwornej krytyki stanu zachodniej SF w wykonaniu Lema. Rozwinęła się ona w Fantastyce i Futurologii i w innych miejscach. Dodatkowo mamy obszerną krytykę krytyki Lema. Np. Dukaj coś tam tworzył, Sapkowski (Lem pojechał bowiem po fantasy). Cała ogromna literatura.

Powiedzmy o ile filmy czy seriale muszą mieć pewne uproszczenia to twórczość prozatorska (albo poezja fantastyczna) już nie. Uzyskanie nieważkości jest kosztowne i skomplikowane, podobnie przedstawienie wiarygodnych ufoków. I tu wjeżdża Star Trek jako przykład durnoty na wielu płaszczynach. Twórca zauważa podobieństwo fabuły i stylu do realizmu socjalistycznego. Fundamentalną cechą tego socrealu było totalne oderwanie świata przedstawionego od rzeczywistości codziennej i namacalnej. Refleksji na ten temat nie znajdziemy jednak we wspomnianej prezentacji. Tutaj będą bronił jednak wystroju staków kosmicznych: teraz jest taki, ale za 300 lat technika się może się rozwinąć i gwiezdne korabie będą składać się głównie z korytarzy wypełnionych załogą plączącą się bez sensu. Nie bronię mordobicia, do którego dochodzi często w trakcie konfliktu. Mamy też przedłużenie „American way of life”. Nie bronię Romulan, którzy są obrazą dla każdego widza o inteligencji większej niż rozwielitki. Mieszkają oni na planecie Romulus, obok niej jest Remus, mają pretorów i jest to ordynarna zrzynka z Rzymu. Klingoni zaś w przeciwieństwie są wzorowani na Czyngis-Chanie i niekoniecznie będą komuną. Jakoś w miarę dyskretnie Mongołowie są odwzorowani. Nie chodzi tu o politykę, to coś jak amerykańska restauracja w prekłelach. Wszędzie jest Ameryka. Coś jak Jetsonowie. Nie wiem czy jest to dla was jasne. Jak coś to sobie poczytajcie ów felieton. Mnie te zjawiska też rażą, szczególnie ziemskie kryteria atrakcyjności wśród gwiazd. Ufokówy w miniówach. Lem jest nieekranizowalny przez Holyłod i widać tu przyczyny. Jak próbują to wychodzi Solaris Sondenberga, przerobienie arcydzieła w romansidło. Tymczasem Solaris, Eden, Niezwyciężony są o czymś innym. Nawet to ostatnie z Pirxem, o którym nie wiadomo, czy jest Pirxem.

Kolejny felieton ze zbioru Sex Wars, w którym mowa jest o Star Treku zatytułowany jest „Rozkosze postmodernizmu”. Od razu widać połączenie rozkoszy z sex warsami, czyli wiadomo, o czym może to być. Będzie grubo:

O czym jest ten tekst? Daję cytat „Stare nocniki, nawleczone na dłuuugi słup telegraficzny, z postumentem jako szafą grającą, której korba wetknięta być musi w zadek sowy. Bardzo nowoczesne.”. Podmiot liryczny krytykuje nowoczesne formy wyrazu artystycznego. Wątpi w możliwość pełnej oryginalności wytworu ludzkiego sztukowego. Tj dzieła w rozumieniu normalnym, a nie ustawy. Wszystkie sensowne tematy zostały wyczerpane i zajęte, co prowadzi do niekorzystnych zjawisk:

„

W ogóle jest tak, że wszystko ciekawe, ładne, zabawne, spójne, logicznie sensowne, kolorystycznie smaczne, narracyjnie fascynujące, fabularnie oryginalne zostało napisane i wydane bardzo dawno temu gdziesik, więc teraz nie ma innej rady, gdy parcie weny twórczej rozszalałe się nasili, jak tylko bredzić nieciekawie, nudzić, obrzydzać, dekonstruować, antylogicznie mamrotać, błotnisto malować, mendzić, defabularyzować i potworne praramoty na piedestały wznosić.”

Star Trek pojawia się tu jako przykład przesytu, nadmiaru treści, której się nie da ogarnąć i dodatkowo jest słaba:

Star Trek człekokształtny i rysowany: wszyscy w bluzkach kolorowych, których nigdy prać nie trza (jakoż i nie piorą), nikt do wychodka nie musi (jakoż i nie chodzą), guziki naciskają i straśne różne potwory ogniorzygne ich atakują, ale nic nie będzie, reżyser nie pozwoli, żyć musi i stałych dochodów potrzebuje i to mnie uspokaja, gdyż Knight Rider cały w ondulacjach przepiękniś, bez broni gangsterów załatwia, auto, z którym on rozmowy wiedzie, pędy w tę i we w tę.

Star Trek człekokształtny i rysowany: wszyscy w bluzkach kolorowych, których nigdy prać nie trza (jakoż i nie piorą), nikt do wychodka nie musi (jakoż i nie chodzą), guziki naciskają i straśne różne potwory ogniorzygne ich atakują, ale nic nie będzie, reżyser nie pozwoli, żyć musi i stałych dochodów potrzebuje i to mnie uspokaja, gdyż Knight Rider cały w ondulacjach przepiękniś, bez broni gangsterów załatwia, auto, z którym on rozmowy wiedzie, pędy w tę i we w tę.

Podsumowując: nie chodzi w owych textach o politykę, o jakieś Wietnamy. Absolutnie nie i nie. I długo nie. Lemowi przeszkadza prymitywizm kreacji kosmicznej i brak polotu. Mnie też przeszkadza ale nic lepszego nie ma. Jeśli jednak potrzebujecie listę kreacyjnych aberracji to służę, zamieszczę. Teraz to by było za długo.Czytacie to na własną odpowiedzialność bo jest w owych Sex Warsach zawarta krytyka nowoczesności takiej, jak zaimki, TV SAT, etc etc. To jest jedna wielka beka po prostu. Felietony te są typowe w sensie formalnym, Lem pisze o tym, czego doświadczył ostatnio. I na ogół mu się nie podoba. Ale wszystko to jest przerysowane więc nie ma pewności:

A tu nagle widzę, żem zapomniał pszenicznego ziarna wróblom na tarasie moim nasypać, więc zaraz to odrobię czym prędzej i znów do tych rozmaitości zasiadam. Derrida. Kupiłem jego Grammatologię po niemiecku i ni w ząb, a grube to. Wprowadzenie w Derridę. Nie dałem rady. Destrukcjonizm destrukcyjny i postmodernizm poststrukturalistyczny. Prędzej zęby wyłamię sobie. Za cholerę nic nie pojmę, a wszyscy w „Encounter” i „NYT Book Review” mamrocą! „Destruk, Le Man, Paul”. I pramodernizm. I super. I Susan Sonntag. Więc znów, ale nic, choć i z rozbiegu, i pędem nawet. Łatwiej mi byłoby na szklaną górę wleźć, aż mi członek Akademii, bardzo mądry starszy pan, wyjaśnił na ucho: D. wariat! 

 Przypisy:

1. Obszerne fragmenty tego felietonu cytowałem na blogu już przy okazji:

https://www.salon24.pl/u/smocze-opary/943057,gwiezdna-wedrowka-w-xx-wieku-star-trek [2]

2, Zauważcie że nie daję ani nawiasów, ani średników, ani niczego. 

Wakacje minęły, lato się skończyło i trzeci sezon Dziwnych Nowych Światów (Strange New Worlds) dobiega końca. W USA wyszło już 8 odcinków z 10 planowanych. Można spojrzeć na nie z perspektywy fanowskiej albo normikowskiej. Różnią się one nieco. Znajdziemy tu typowe motywy startrekowe: gwiezdne wojny, eksploracja, Q, konflikty międzygwiezdne, holodeck, jakieś dywagacje egzystencjalne. SNW wyróżnia się romansowym charakterem, są to romanse trwałe między głównymi bohaterami. Aż za dużo jest tego o jeden romans Spocka. Struktura jest taka, że odcinki mają swój wątek przewodni. Nie było Borga jeszcze i podróży w czasie, W 3 sezonie rzecz jasna, są tylko wspomniane poprzednie peregrynacje tego typu.

Mamy też tu patologie typowe dla Treka: eksploracja bez skafandrów, bez robota zwiadowczego itp. Zawiązanie akcji jest często typowo baśniowe, na zasadzie zmieniania królewicza w żabę. Przedstawienie kosmicznych starć nieco naiwne, odległości za małe. Dla normików te zawiązania akcji mogą być najtrudniejsze do przełknięcia.

Dobra to tera będzie spoiler:

SPOILER

Widoczne jest podobieństwo do Orville, tam też nie przejmują się zawiązaniem fabuły. Mamy w SNW odcinek Four-and-a-Half Vulcans, gdzie bohaterowie się zmieniają w Wolkan. Wolkanie to taki gatunek gwiezdny ze spiczastymi uszami. Coś jak elfy. I cudowne serum przemienia ludzi w tych Wolkan, co jest nonsensowne. Sama zmiana DNA nie wystarczy, zmieniają się też struktury wewnętrzne, narządy, psychika itp. No nie da się. Światotwórczo też to jest średnie, skoro można tak głęboko zmieniać człowieka to czemu potem nie zmieniają? To jest poziom Orville, które sobie pozwala, bo definiuje się jako parodia. Drugim przykładem jest statek wielopokoleniowy, który ewoluuje w twór bardziej zaawansowany technicznie niż Federacja. No niby załoga składała się z 7000 naukowców niemniej jednak sensu to nie ma. (Zauważcie że w Orville statek wielopokoleniowy też jest).

Niestety odcinki te ratują się ogólną sensownością przygody i eksperymentami formalnymi. Wydaje się, że będzie typowa eksploracja, a tu grupa exploracyjna wraca od razu i całą akcja się rozgrywa na statku. Poznajemy odmienośc Wolkanów, poznajemy odmienność La’An, której przemiana wydobywa na wierzch różne destruktywne pokłady psychiki. W odcinku What Is Starfleet? mamy pseudodokument, jakiś gościu nagrywa reportaż i jakież to jest irytujące. Ale szybko się zorientowałem, że to celowy zabieg i się wszystko wyjaśni. Podobnie w Ahsoce dzieją się różne dziwne akcje, aby na końcu się rozwiązać. Tu zaś mamy postawione zasadnicze pytania o naturę naszej cywilizacji, Federacji, Gwiezdnej Floty. Można też budować analogię do pomocy Ukrainie.

W odcinku holodekowym mamy autoparodię, z dystansem pokazany proces kręcenia pierwszego Treka. Zwykle odcinki holodekowe (nie będę tłumaczył co to jest holodek) służą obniżeniu kosztów, można wykorzystać rekwizyty i scenerie będące w posiadaniu wytwórni. Czy tutaj jest podobnie? Mamy śledztwo z nieoczekiwanym zakończeniem i furię pewnej części fanów.

Bohaterów możemy podzielić na ważnych i mniej ważnych. Ważni to ci, którzy wystąpili w Star Treku 60 lat temu.

I tu tzw normik może się zdziwić, czemu jakiś Kirk pojawia się na Enterprajsie i scenarzyści nie szukają nawet pretekstu. Ale jego postać rozwija się do docelowej formy, którą znamy. Dokonuje autoparodii w odcinku holodekowym. Gra też aktora grającego Kirka, czyli samego siebie.

Uhura i Kaplica (siostra Chapel, inspirowana Kaplicą Sykstyńską) ulec muszą pewnej degradacji. Doktor M’Benga to już w ogóle. Miłość kapitana Pike z kapitan Betel nie przetrwa, Betel idzie do dowództwa na stanowisko sądowo-zabiurkowe.

Bohaterowie, którzy nie pojawili się w Oryginalnej Serii (TOS) też są ciekawi. Sternica Ortegas, będąca ikoną nowoczesności, dostała swój odcinek, gdzie zmaga się z Gornem, a raczej z ideą gornowatości. 

Pod względem formalnym mamy proste środki zastosowane, typowe dla ST: dwa wątki w odcinku, czasami z przerywnikiem. I to działa, nawet z perspektywy normika. Jest ona odmienna od perspektywy fana, oczekującego fanfictiona. Normik może nie rozumieć sensu patologii różnych, takich jak liczebność załogi. Skoro mamy 10 bohaterów to po co reszta załogi, która nie robi nic. Zawsze działa to samo grono osób. W Expanse np. jest to dobrze zrobione.

No nic, w czwartek ostatni odcinek sezonu, pora szykować się na podsumowanie serialu, oskarżanego o pozyskiwanie młodego, prawicowego widza. No i bardzo dobrze, niech pozyskuje. Mamy ponoć do czynienia z niezłą oglądalnością, przy pewnej ciszy medialno-recenzenckiej. Ignorują serial będący dobrym przykładem fajoskiej SF.