Kombatanci uczczą śmierć „Nila”

Pan Walenty z zapałem ciągnął gałęzie na palący się stos – opowiadał towarzysz generała Augusta Emila Fieldorfa „Nila” z łagrów na Uralu, Tadeusz Bobrowski. Dzień morderczej pracy przy wyrębie lasu dobiegał końca, trzeba było gasić ogień. Szef Kedywu, aresztowany przez NKWD w marcu 1945 roku pod fałszywym nazwiskiem Walenty Gdanicki i nierozpoznany, został jako pospolity przestępca wysłany na roboty przy wyrębie lasu w sowieckich łagrach. „Prosiłem, by już nie dokładał gałęzi. W odpowiedzi usłyszałem: »Panie Tadeuszu, ja bym całą Rosję spalił, aż do oceanu«. Zaproponowałem odłożenie tego zamiaru na termin późniejszy i pójście na zbiórkę”.

Przyjaciele, do których zbliżył się w łagrach, wspominali pana Walentego – jego siłę wewnętrzną, niezwykłą osobowość, upór i prawość. Nie wiedzieli, że na barkach tego człowieka spoczywała od 1942 roku odpowiedzialność za akcje elitarnego pionu Armii Krajowej, kierownictwa dywersji Komendy Głównej. Decydował o zamachach na szczególnie okrutnych i bezwzględnych wysokich niemieckich funkcjonariuszy. To on wydał na początku 1944 roku rozkaz likwidacji dowódcy SS i Policji na dystrykt warszawski Franza Kutschery, zwanego „katem Warszawy”, a kilka miesięcy później polecił zastrzelić w Krakowie szefa SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie, Wilhelma Koppego, który został ciężko ranny. Kierował akcjami sabotażowymi takimi jak „Odwet za Zamojszczyznę” – uderzenie w transport kolejowy w noc sylwestrową 1942 roku czy wysadzanie w powietrze mostów i torów oraz zamachy bombowe. Dźwigał na sobie szczególny moralny ciężar, bo każde uderzenie w Niemców ściągało na Polaków zemstę: egzekucje zakładników i wzmożenie terroru. Nie miał prawa się wahać, musiał, jakkolwiek to dzisiaj zabrzmi, na zimno kalkulować straty i korzyści, wiedząc, że okupant morduje ludność cywilną niezależnie od odwetowych działań AK.

Fałszywy portret „kolejarza”

Kiedy Warszawa była już zajętym przez krasnoarmiejców morzem ruin, a nadzieje na niepodległość upadły, tworzył, zgodnie z rozkazem Naczelnego Wodza, kadrową organizację „Nie” na czas sowieckiej okupacji. W Milanówku wpadł przypadkiem w ręce NKWD. Miał przy sobie lewe papiery i dolary. Trafił do obozu w Rembertowie, gdzie zauważył go Jan Hoppe, późniejszy towarzysz łagrowy: „Może właśnie wśród innych przestraszonych tak mnie zafascynował, może coś innego, nieokreślonego, czego nie umiałem wówczas sprecyzować? Później to sobie uświadomiłem: to był człowiek nie niewolony przez strach. Nazywał się Walenty Gdanicki”.

Rembertów był tylko przedsionkiem piekła, które czekało Fieldorfa. Obok akowców siedzieli tam volksdeutsche. „Zdarzały się ciężkie przeżycia ze strony rodaków – pisał Jan Hoppe. – Sprzątamy. Dokoła nas wartownicy z pepeszami. Jest Walenty, jest docent UJ Zbigniew Kawecki, jest Stefan Czarnecki, wybitny fizyk i ja. Drogą za drutami jadą wozy. Zapewne na targ. I posypały się na nas wyzwiska i kamienie, bo Rembertów uchodził za obóz wyłącznie dla volksdeutschów. (…) Nawet Walenty miał minę człowieka, którego niewinnie kamienują. Nie wiedział biedak, że ostatnia chwila jego życia będzie jeszcze cięższa”.

24 lutego 1953 roku w więzieniu mokotowskim w Warszawie powieszony został gen. August Emil Fieldorf "Nil" organizator i szef Kedywu Komendy Głównej AK, jeden z najbardziej zasłużonych żołnierzy Armii Krajowej i polskiego podziemia niepodległościowego.

August Emil Fieldorf urodził się 20 marca 1895 r. w Krakowie. W latach 1914-17 walczył w Legionach Polskich, następnie był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. W listopadzie 1918 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Brał udział w kampanii wileńskiej, a podczas wojny polsko-bolszewickiej jako dowódca kompanii uczestniczył m.in. w wyzwalaniu Żytomierza i wyprawie kijowskiej.

W niepodległej Polsce kontynuował służbę wojskową. Od 1938 r. pełnił funkcję dowódcy 51. Pułku Strzelców Kresowych w Brzeżanach, na czele którego walczył w kampanii polskiej w 1939 r.

Po zakończeniu działań zbrojnych, przez Węgry przedostał się do Francji, gdzie ukończył kursy sztabowe i został awansowany na pułkownika. Po klęsce Francji ewakuował się do Wielkiej Brytanii. W lipcu 1940 r., jako pierwszy emisariusz Naczelnego Wodza i rządu Rzeczpospolitej od czasu wybuchu wojny na Zachodzie, został wysłany do kraju.

Do okupowanej Polski dotarł na początku września 1940 r. W Związku Walki Zbrojnej początkowo pełnił funkcję oficera do zleceń Komendanta Głównego, a następnie inspektora obszaru Krakowsko-Śląskiego ZWZ. Od lutego do sierpnia 1942 r. był komendantem obszaru II Białystok AK.

W sierpniu 1942 r. został mianowany dowódcą Kedywu - Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej AK, którym dowodził do marca 1944 r., używając pseudonimu "Nil". Kedyw zajmował się m.in. odbijaniem więźniów, przeprowadzaniem akcji odwetowych na funkcjonariuszach SS, Gestapo i policji, a także likwidowaniem kolaborantów i konfidentów. Najgłośniejszą akcją Kedywu był zamach na szefa SS i policji dystryktu warszawskiego gen. Franza Kutscherę.

W kwietniu 1944 r. "Nil" otrzymał zadanie stworzenia poza strukturami AK tajnej organizacji "Niepodległość", noszącej kryptonim "NIE". Miała ona być przygotowana do działań na wypadek okupacji ziem polskich przez Sowietów. Wyznaczony na nowe stanowisko Fieldorf pozostawał w głębokiej konspiracji, nie biorąc udziału w Powstaniu Warszawskim.

28 września 1944 r. uzyskał awans na stopień generała brygady i został odznaczony Złotym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari. W październiku 1944 r., będąc komendantem "NIE", nie przyjął stanowiska szefa sztabu KG AK. Po Powstaniu Warszawskim pełniący funkcję komendanta Głównego AK gen. Leopold Okulicki "Niedźwiadek" wyznaczył go na swojego zastępcę.

7 marca 1945 r. gen. Fieldorf został przypadkowo aresztowany przez NKWD w Milanówku pod okupacyjnym nazwiskiem Walenty Gdanicki. Nierozpoznany przez Sowietów trafił na Ural do obozu pracy.

W październiku 1947 r. wrócił do kraju i pod fałszywą tożsamością zamieszkał w Białej Podlaskiej. Później przeniósł się do Warszawy i Krakowa, by ostatecznie pozostać w Łodzi. W związku z ogłoszoną w 1947 r. amnestię ujawnił się w lutym 1948 r.

9 listopada 1950 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w Łodzi na ul. Piotrkowskiej w momencie, gdy wychodził z budynku Wojskowej Komendy Rejonowej.(...)

http://wpolityce.pl/artykuly/74990-24-lutego-1953-roku-w-wiezieniu-mokot...