Instytut Pamięci Narodowej poinformował, że zidentyfikowano głowę sierż. Józefa Franczaka „Lalka”, ostatniego Żołnierza Wyklętego. Jest to bardzo dobra wiadomość. Pokazuje ona, że warto było czekać i upominać się o bohaterów. To także zwrócenie uwagi na to, jak istotne są badania i poszukiwania. Jest to nie tylko bardzo ważne dla rodzin żołnierzy podziemia antykomunistycznego, ale także dla nas wszystkich. To jest nasza tożsamość, nasza przeszłość.

Jednak przede wszystkim jest to kolejny wielki akt oskarżenia systemu, który w Polsce panował przez prawie pół wieku. Systemu zbrodniczego, który niestety jest coraz częściej traktowany jako taki normalny epizod w historii naszej Ojczyzny. Traktowany już całkowicie naturalnie. A pamiętajmy, był to system zbrodniczy, w którym zawierało się także hańbienie i profanacja szczątków ludzi, których mordowano. Obcinanie głowy jest obrzędem barbarzyńskim, a jednocześnie takim, który utrudnia identyfikację zwłok. Na tym zależało zbrodniarzom i dla nich było podstawą, by ich ofiary pozostały anonimowe. To spotkało sierż. „Lalka”.

Żołnierze Niezłomni budzą skrajne emocje w społeczeństwie. Od wielkiej aprobaty do całkowitej dezaprobaty. Nazywani są bohaterami, ale też bandytami. Podział społeczeństwa jest oczywisty. Nie doczekaliśmy się rozliczenia poprzedniego systemu, nie było ukarania zbrodniarzy. Wiedza o zbrodniczej działalności systemu nie jest upowszechniana. Próżno szukać tego w programach szkolnych. Do dziś na czele dużych partii politycznych stoją ludzie, którzy w tamtym okresie rządzili. A „emeryci” tamtego okresu, jak Wojciech Jaruzelski czy Czesław Kiszczak, byli i są traktowani jak zabytki, czyli znajdują się pod ochroną, niczym żubr w Puszczy Białowieskiej.

To powoduje, że tamta strona czuje się bezkarnie. Teraz dzieci zbrodniarzy komunistycznych bronią pamięci swoich rodziców, bo to jest jedyna rzecz, która im została. Nie chcą się przyznać do tego, jacy byli ich przodkowie. Nie chcą powiedzieć, że to były zbrodnie, które nigdy nie zostały rozliczone. To jednak musi nastąpić. Musimy doczekać się chociażby moralnego potępienia tamtego okresu.

Ludzie powiązani z tamtym systemem tego nie chcą. Dlatego będą w propagandzie stosować stalinowskie chwyty. Stale się z tym spotykam. Na podstawie starej stalinowskiej literatury uważają, że da się historię zatrzymać na etapie znanej nam z PRL, kiedy była cenzura i zakaz badań. To się już zmieniło. Te czasu już wrócić nie mogą. Można tylko ubolewać, że tak powoli od tego odchodzimy.

Odkłamywanie historii zajmie jeszcze dużo czasu. Wszystko zależy teraz od władz i od tego, w jakim stopniu będą zainteresowane prawdą. Ale na dzień dzisiejszy władze nie są zainteresowane tym tematem i robią wszystko, żeby to opóźnić, jeśli nie całkiem zatrzymać. Podobnie było z ekshumacjami i identyfikacjami. Gdy wydawało się, że to będzie prowadzone na niewielką skalę i że niewiele da się zrobić, to te pozwolenia były. Teraz widzimy, że jest coraz trudniej. Na szczęście tego procesu już zatrzymać się nie da…

Leszek Żebrowski

Artykuł opublikowany na stronie: http://www.naszdziennik.pl/polska-kraj/125889,czekajac-na-rozliczenie.html

Józef Franczak „Lalek” był ostatnim żołnierzem poakowskiego podziemia. Zadenuncjowany zginął we wsi Stary Majdan na Lubelszczyźnie w 1963 r., 18 lat po zakończeniu II wojny światowej.

Józef Franczak pochodził z chłopskiej rodziny. Jak każdy dorastający chłopiec miał marzenia. Ukończył siedmioklasową szkołę w Piaskach i chciał zostać wojskowym. Krokiem na tej drodze miała być Szkoła Podoficerów Żandarmerii Wojskowej w Grudziądzu, którą ukończył jeszcze przed wojną. We wrześniu 1939 r. został rozbrojony przez wojska sowieckie w Równem na Wołyniu i jako jeniec wraz z innymi polskimi żołnierzami podążał na Wschód. Udało mu się jednak wymknąć z kolumny. Jak relacjonowała siostra Franczaka, Czesława Kasprzak, podczas jednego z postojów, przy studni nabierając wodę, „Lalek” zdjął mundur. Po odpoczynku, kiedy kolumna jeńców ruszyła, on pozostał niezauważony przez Sowietów. Powrócił do swoich rodzinnych stron do Kozic Dolnych k. Piask, gdzie związał się ze strukturami konspiracyjnymi ZWZ-AK, gdzie pełnił funkcję dowódcy drużyny, a następnie plutonu. W 1944 r. został wcielony do 2. Armii WP, jego jednostka stacjonowała w Kąkolewnicy, gdzie był świadkiem skazywania na śmierć żołnierzy AK. Na przełomie 1945 i 1946 r. został żołnierzem mjr. Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” – komendanta podziemia zbrojnego WiN na Lubelszczyźnie.

Żołnierz–partyzant

Po wojnie w 1946 r. Franczak został aresztowany przez grupę operacyjną Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Lublinie. Podczas ucieczki wraz z czterema innymi więźniami z transportu w obronie własnej zabił czterech funkcjonariuszy UB. Było to pierwsze z przewinień, którego UB nie mógł mu darować. Wspierany przez ludność Lubelszczyzny brał udział w akcjach rozbrajania posterunków MO występujących przeciwko podziemiu, tym samym zdobywając fundusze na działalność konspiracyjną. Życie Józefa Franczaka i jemu podobnych w podziemiu nie było proste. „Lalek” był najdłużej ukrywającym się żołnierzem AK i WiN, ostatnim partyzantem antykomunistycznego podziemia. Po II wojnie światowej postrzegany jako „groźny bandyta”, za przynależność do AK był poszukiwany przez NKWD. Ukrywał się, kontynuując walkę przeciwko komunistycznej władzy. Do 1953 r. wraz z innymi partyzantami organizował akcje przeciw tzw. utrwalaczom władzy ludowej, likwidował ubeckich szpicli. Wspierany przez środowiska lubelskiej wsi, brał udział w akcjach rozbrajania występujących przeciwko podziemiu posterunków MO, zdobywając środki na działalność konspiracyjną. Ostatnią akcją, jaką „Lalek” przeprowadził w lutym 1953 r., po której zaprzestał działalności zbrojnej, był napad na Kasę Gminnej Spółdzielni w Piaskach. W wyniku tych działań zginął komendant posterunku MO, a kolejny milicjant został ranny. Śmierć poniósł także jeden z towarzyszy „Lalka” Stanisław Kuchcewicz ps. „Wiktor”.

Samotna walka o przetrwanie

Przez kolejne dziesięć lat, aż do obławy urządzonej przez organy władzy ludowej i śmierci w październiku 1963 r. prowadził samotną walkę o przetrwanie. Zimę spędzał u gospodarzy, którzy zapewniali mu schronienie m.in. na strychach, w budynkach gospodarczych oraz w domach położonych na obrzeżach wsi w pobliżu lasów. Latem ukrywał się w lesie i na polach ukryty w zbożu. W oparciu o spreparowane zeznania podstawionych świadków lubelska prokuratura zarzucała Franczakowi popełnienie szeregu przestępstw. Celem tych działań było zdyskredytowanie „Lalka” w oczach społeczeństwa i przedstawienie jego fałszywego wizerunku jako niebezpiecznego przestępcy terroryzującego ludność. Był to wizerunek nieprawdziwy, różny od tego, jaki funkcjonował wśród ludzi, dla których Franczak był patriotą walczącym o wolną, suwerenną Polskę.

Dla UB był niebezpieczny nawet po śmierci

Józef Franczak zginął z rąk funkcjonariuszy SB i ZOMO 21 października 1963 r. Do zbrodni doszło we wsi Stary Majdan na Lubelszczyźnie w wyniku obławy, w której uczestniczyła kilkusetosobowa grupa operacyjna SB i ZOMO. „Lalek” został zadenuncjowany przez jednego z gospodarzy, u którego się ukrywał. Po śmierci ucięto mu głowę. Była to swoista zemsta komunistów, którym przez 18 lat „Lalek” grał na nosie.

W marcu 2006 r. pod patronatem prezydentów Lecha Kaczyńskiego i Ryszarda Kaczorowskiego, z udziałem prezesa IPN Janusza Kurtyki i kombatantów odbyła się uroczystość upamiętniająca najdłużej walczącego partyzanta polski podziemnej. W 2008 r., w 90. rocznicę urodzin Józefa Franczaka prezydent Lech Kaczyński nadał mu pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Artykuł opublikowany na stronie: http://www.naszdziennik.pl/polska-kraj/125899,jozef-franczak-bohater-walki-o-niepodlegla-polske.html