Taśmowy przewrót

Wydarzenia od wtorku potoczyły się tak szybko, że tekst pisany w środę rano ważność stracił po południu. Notatki, pisane tego samego dnia po południu wieczorem były już do niczego, zaś założenia z wieczoru zdezaktualizowały się jeszcze przed północą. Pisząc kolejną wersję artykułu ze środy na czwartek i rano, nie mam żadnej pewności, czy w piątek cokolwiek z niego będzie się jeszcze bronić.

W środę przed południem sytuacja przedstawiała się dość standardowo. Jeśli wierzyć we wszystkie, nawet sprzeczne wypowiedzi polityków związanych z Platformą Obywatelską, w państwie, które nie istnieje, wydarzyła się bowiem afera, której nie było. Nie doszło do złamania prawa przez ludzi władzy, a jedynie przez tych, którzy ich nagrali. Nie doszło do nacisków na prezesa NBP. Trudno zresztą mówić o naciskach w sytuacji, gdy żadnych nacisków nie trzeba. Jest tylko ordynarny, dosłownie i w przenośni, handel przedstawiany przez polityków i hojnie dokarmiane przez rząd media jako wyraz troski o sprawy kraju.
Kiedy kilka lat temu ‘Wprost” ujawniło taśmy Oleksego, media pracowały pełną mocą, by naszą uwagę skupić na kilku fajerwerkach w rodzaju wypowiedzi byłego premiera o urodzie i zachowaniu Jolanty Kwaśniewskiej. Dopiero publikowane na blogu analizy Kataryny zmusiły ich do łaskawego zauważenia, że oprócz  wątpliwości obyczajowo-estetycznych są również takie, które parę prezydencką mogłyby zaprowadzić do kryminału.

Ledwo obejrzeliśmy w sejmie kolejną odsłonę tej tragifarsy a światło dzienne ujrzały kolejne nagrania. Historia zdawała się powtarzać. Merytoryczne aspekty zagłuszone miały zostać przez fajerwerki przekleństw rozmawiających polityków, a najmniej istotny w tym wszystkim wulgarny język najpierw wykreowano jako jedyny problem, później zaś dodano, że to przecież normalne w szerzej męskiej rozmowie. Więc o co właściwie chodzi? Teraz, gdy realne jest wypłynięcie kolejnych nagrań pojawiają się nazwiska już nie tylko polityków, lecz również celebrytów. Ktoś najwyraźniej liczy na to, że rzucimy się na taśmy z Edytą Górniak i Tomaszem Kammelem i zapomnimy o mniej dotąd eksponowanych, a równie ciekawych wątkach z rozmowy Belki i Sienkiewicza czy innych polityków.

Podczas, gdy jedni (na posterunku – radiowa Trójka) zastanawiali się, czy Polacy za dużo przeklinają, inni pytali, kto zyskał na ujawnieniu nagrań. Jak zwykle w takich sytuacjach tropy wiodą do nieodległych stolic. Gdy rozmawialiśmy o taśmach, Berlin forsował nowe unijne regulacje, uderzające w nasz przemysł węglowy. Rosjanie kupowali kolejne udziały w Azotach, zaś budynek, w którym mieści się „restauracja nagrywających kelnerów” jest rosyjską własnością. Jej właściciel, Robert Sowa, Agnieszce Kublik udzielił zaś wywiadu w towarzystwie gen. Marka Dukaczewskiego. Sylwester Latkowski jest zaś osobą, o której dużą wiedzę mają nie tylko dziennikarze jednego z konkurencyjnych tygodników, a to zawsze prowokuje do pytań o swobodę działania i dziennikarską niezależność.

W Polsce najgłośniejsze samobójstwa popełniane są zawsze tuż przed weekendem, tak, by nie można było zbyt szybko wszcząć odpowiednich procedur. Czy akcja w redakcji „Wprost” była takim właśnie samobójstwem ministra Sienkiewicza, lub nawet premiera Tuska?  Działania służb, wyglądające na sabotaż lub przejaw paniki, uderzyły tym razem nie w dziennikarzy krytycznych wobec rządu, a w koncesjonowanego harcownika. Tego samego, który nie tak dawno tworzył hagiografię Barbary Blidy, a razem z taśmami częstował swoich czytelników serią publikacji atakujących doktora Bogdana Chazana. Doprowadziło to do podziału wśród sprzyjających ekipie Tuska dziennikarzy. Najwierniejsi docenili zdecydowane działania, za porażkę uznając jedynie fakt, ze kompromitujących materiałów nie udało się, przynajmniej w środę, odzyskać. Jednak duża grupa medialnych przyjaciół premiera poczuła nagłe zaniepokojenie stanem wolności słowa w Polsce, zaś pierwszą jej obrończynią stała się sama Monika Olejnik. Gdy połączyć to z sondażami, w których połowa Polaków oczekuje dymisji premiera, zaś PiS przegania PO o 10% łatwo dać się porwać marzeniom.

Nie sposób jednak nie patrzeć na nagłą falę przebudzeni z dystansem. Wydarzenia w redakcji „Wprost”, nawet jeśli starannie wyreżyserowane, mogą szokować kogoś, kto szczerze i z oddaniem świętował trzy tygodnie wcześniej 25.lecie odzyskania wolności. Na ile jednak rzeczy wcześniej trzeba było przymykać oczy, by 4 czerwca brać udział w radosnej zabawie? W czym najście ABW na redakcję „Wprost” gorsze było od szykan, jakie spotkały 6 lat temu Wojciecha Sumlińskiego? Owszem, kilku dziennikarzy również wtedy zajęła się losem kolegi, jednak ogólne reakcje były o wiele łagodniejsze, zaś konsekwencje dla osób odpowiedzialnych za tamten zamach na wolność słowa – żadne. Sprawa Sumlińskiego do dziś zaś toczy się przed sądem, praktycznie bez zainteresowania mediów, choć sala sądowa często gości polityków z pierwszych stron gazet, a w sprawie przewijają się wielkie nazwiska, z prezydentem Komorowskim włącznie. Kiedy dziś czytam o białoruskich standardach nie wiem, czy docenić deficytową dotąd surowość ocen, czy zazdrościć tylu lat mocnego snu. Możemy być zresztą pewni, że najbardziej krytyczna ocena zachowania służb i rządu wobec redakcji „Wprost” nie wpłynie na podejście do innych ważnych dla nas tematów. „Tych spraw nie można porównywać” to zdanie, które w najbliższym czasie usłyszymy na pewno wiele razy.

Kolejną odsłoną dramatu miała być poranna konferencja prasowa premiera. Część obserwatorów spodziewała się na niej dymisji premiera lub przynajmniej ministra spraw wewnętrznych. Zamiast tego dostaliśmy specyficzną, siedzącą odmianę stand-upu, podczas której artysta opowiadał o swoich telefonicznych apelach do niezależnej prokuratury i własnej trosce o wolność słowa. Premier Tusk tak bardzo przywiązany jest do tej wartości, że można zdziwić się, czemu nie stanął na czele protestu w redakcji „Wprost”. Zamiast tego zaapelował o jak najszybsze ujawnienie wszystkich nagrań i zadeklarował pomoc w tym dziele.  Czy uspokoił tym nastroje opinii społecznej i środowiska dziennikarskiego, które ponoć, jak twierdzi Monika Olejnik, całe jest dziś przeciw niemu?

 Tusk na pewno stracił wizerunkowo bardzo dużo. Zarówno przez samą aferę taśmową i brakiem jakiejkolwiek reakcji, jak z powodu środowej awantury w redakcji tygodnika. Brak poparcia części przychylnych dotąd dziennikarzy może kosztować szefa rządu bardzo dużo w sytuacji, w której pisane są już scenariusze pozbawienia go władzy. Odwracać od niego zdaje się też część partyjnych kolegów. Czy jednak za wszystkim stoją wyłącznie nerwy, czy też chęć uniknięcia publikacji przynajmniej części nagrań lub pytań o to, czy jedynie NBP tak chętne było do wspólnej pracy nad dobrym wynikiem wyborczym partii rządzącej? Taśm jest ponoć bardzo, bardzo dużo. Musimy pamiętać, że plany rozwiązania politycznego kryzysu pisane są nie tylko w siedzibie Prawa i Sprawiedliwości i redakcjach prawicowych tygodników. Opozycyjne środowiska muszą pilnować nie tylko premiera i jego ludzi, lecz również patrzeć uważnie, czy nie dojdzie do próby zastąpienia go kimś wywodzącym się z tego samego środowiska i równie uległym wobec rozgrywających w ostatnich latach polską politykę. Pałacowy przewrót w stylu Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, do przeprowadzenia którego chętnych jak widać nie brakuje, nie przyniesie Polsce nic, z wyjątkiem chwilowej ulgi i wątpliwej satysfakcji. To zaś zdecydowanie za mało.

Tekst napisany w czwartek, opublikowany w sobotę przez Gazetę Polską Codziennie. Wbrew obawom, zawartym w moim poprzednim, niejako odpryskowym wpisie, wydaje mi się być aktualny. Kolejne wydarzenia zainspirowaly mnie do ilustracji, dołączonej do tej wersji artykułu.