Nie mam pewności, czy reagując na tekst Jana Polkowskiego „Lalka – pamflet na polskość” zamieszczony w tygodniku „W Sieci” nie robię aby z siebie durnia. Jest to bowiem jeden z takich tekstów, co do których trudno zgadnąć, czy został napisany na poważnie, czy dla jaj. Wszystko wskazuje na tę drugą możliwość – poza miejscem publikacji. Gdyby w taki sposób „zdemaskowano” Aleksandra Głowackiego, pseudonim literacki Bolesław Prus, jako antypolaka, ideologa PRL oraz moralnego sprawcę nieprawości tzw. neoliberalizmu na jakichś innych łamach, nie miałbym wątpliwości, że to primaaprilisowa parodia prawicowego obskurantyzmu, wysmażona przez dowcipnisiów z „Gazety Wyborczej”. Ale tygodnika „W Sieci” nie sposób podejrzewać o takie intencje, a bardziej jeszcze o niezbędną do posługiwania się parodią dozę poczucia humoru.

Zakładam więc, że Polkowski wszystko to napisał zupełnie na poważnie, a nawet z zadęciem.

Że „Powieść Prusa jest od 130 lat podglebiem ideologów [podglebie ideologów?! – RAZ] odpolaczenia »tego kraju«”

Że dowodzą tego następujące fakty:

1) MEN Kluzik Rostowskiej pozostawił „Lalkę” na liście lektur szkolnych, usuwając „Syzyfowe Prace” Żeromskiego

2) W PRL „Lalkę” wznawiano ponad 40 razy, podczas gdy w okresie międzywojennym tylko 4 razy, a do I Wojny Światowej – 5 razy

3) Wokulski „pomnaża [ruble] zaopatrując pułki rosyjskie, być może te same, które w 1863 wytłukły mu towarzyszy broni, rozsiały w Polsce pola szubienic, a tysiące wytropionych pognały piechotą na Sybir (a stamtąd zapewne nie wszyscy wrócili w towarzystwie przyjaciół Moskali i nieograniczonego kredytu)”

4) „Następcy Wokulskiego w III RP wyprzedawali polskie banki, kompanie piwne czy cementownie, likwidując całe gałęzie przemysłu i oddając handel, łgając, że kapitał nie ma narodowości, a konsument i budżet korzystają”.

5) Wokulski „dzisiaj miałby honor służyć krajowi, pośrednicząc w zakupie przez Rosję mistrali, zarabiając krocie na organizacji konwojów humanitarnych dla Rosjan walczących na Ukrainie i lobbując na rzecz ukrywających zyski Tesco i Carrefoura”

6) „Westchnienia do skrawka metalu, który zastępuje Wokulskiemu szkaplerz i jest w symbolem naiwnej wiary” w „zabobon scjentyzmu” są groteskowe i wykorzystywane przez bliżej niesprecyzowanych ideologów do „antymetafizycznej krucjaty”

7) „Wokulski reprezentuje również sceptycyzm religijny i antyklerykalizm. Do kościoła udaje się w ramach starań o względy Izabeli Łęckiej i wizyta służy mu do refleksji… »Bóg w tych czasach nie słucha modlitw uciśnionych«”

8) „Zawarta w powieści analiza przyczyn niesprawiedliwości społecznej, enklaw bogactwa i plagi biedy zupełnie abstrahuje od braku polskiej państwowości od niemal 100 lat i sprowadza ekonomiczny, polityczny i społeczny kontekst sytuacji do win polskich arystokratów. Wywody na ten temat są przygnębiająco płytkie, fetyszyzują problem i pobrzmiewają nienawiścią klasową. Utylitaryzm i produktywność jednostki jako jedyne mierniki jej przydatności dla ogółu i »idee równości towarzyskiej i prawnej« zostały nieco później zastosowane i zaowocowały podziałem na rewolucyjne kasty, co okraszono eliminacją szkodliwych klas społecznych. Dzisiaj w liberalnym porządku kastowość, dziedziczenie bogactwa i biedy nadal warunkują życie jednostek, miast, regionów, państw…” Nie wiem, czy rozumiem, co poeta miał na myśli, ale cytuję wiernie.

9) Wokulski krzyczy do naszych wielkich poetów romantycznych: „»Zmarnowaliście życie moje, zatruliście dwa pokolenia« i pyta »Dlaczego Mickiewicz zamiast śmiać się i swawolić jak francuscy pieśniarze umiał tylko tęsknić i rozpaczać?« I już się wydaje że zamiast lektury Dziadów zaproponuje imprezę z udziałem czekoladowego dwugłowego orła…” (Czyżby Polkowski nie wiedział, że ten okrzyk Wokulskiego nawiązuje do samego Mickiewicza, ustami Gustawa oskarżającego „książki zbójeckie”, że zatruły mu młodą duszę romantyzmem?... Sorry, znów to poczucie, że wdając się z cytowanym tekstem w polemikę na serio daję się „wkręcić”).

10), i na tym zakończmy: „Carska cenzura niewiele skreśliła w »Lalce«. Prus, namiętny lojalista i wróg polskich aspiracji niepodległościowych słowa »Polska« użył na tysiącu stronic tylko raz, w scenie obleśnego flirtu Izabeli ze Starskim”