wPolityce.pl: Jednak społeczeństwo we wszystkich wyborach, które odbyły się od 1989 r. głosowało na te elity.

Nie społeczeństwo, ale jego połowa. Paradoksalnie wybierali oszukani przez te elity. Przez te dwadzieścia sześć lat transformacji obserwujemy proces malejącej frekwencji wyborczej, co oznacza proces automarginalizacji wielu grup społecznych w Polsce. Ponadto jeżeli spojrzymy w tym okresie na tendencje widoczne w sondażach przeprowadzanych przez znaczące instytucje badające opinię publiczną, możemy zauważyć, że spada poparcie dla demokracji. Rośnie natomiast możliwość poparcia systemów alternatywnych w stosunku do demokracji. W badaniach widać wyraźnie, że zwolennicy innego niż demokracja systemu mają obecnie tę samą liczebność albo są w większości niż zwolennicy demokracji. Mamy więc w ciągu tych ostatnich dwudziestu sześciu lat do czynienia z procesem, który polega na tym, że tych, co biorą udział w wyborach jest coraz mniej, a ci, co wybierają są coraz bardziej wkurzeni. Można wśród wyborców zaobserwować zjawisko miotania się.

wPolityce.pl: W Polsce zawiodły elity.

Politycy wybierani przez społeczeństwo nawet w dobrej wierze zawodzili, dlatego, że w naszym kraju, który nie ma tradycji demokratycznych, ukształtował się taki oto mechanizm wyborczy – nakłammy ile możemy, obiecajmy wszystko, a potem się zobaczy. Społeczeństwo w Polsce ma stosunkowo niską kulturę polityczną, w związku z tym ludzie przystępują do wyborów w oparciu o metodę zawierzenia partiom politycznym. Metoda stosowana przez polityków, polegająca na obiecaniu wszystkiego, skutkuje tym, że w Polsce jest bardzo szybka droga od zawierzenia do zawiedzenia. To jest zabójcza metoda dla demokracji stosowana przez partie polityczne, kiedy to wystawia się „na wabia” cały szereg różnych obietnic, mając świadomość, że są niemożliwe do spełnienia, a potem się z nich nie wywiązuje. Niestety, zawodziły do tej pory wszystkie partie. Najdłużej rządziła PO, bo wycofała się z robienia czegokolwiek, pozwoliła, żebyśmy płynęli z neoliberalnym prądem. Na szczęście ludzie zorientowali się, że nie prowadzi on do krainy wiecznej szczęśliwości.

wPolityce.pl: „Miło się słucha opowieści o powrocie na białym koniu, ale to iluzja. Tu trzeba kilku lat bardzo ciężkiej pracy bardzo wielu ludzi. Żeby odsunąć tę ekipę od władzy, opozycja musi wygrać po prostu przyszłe wybory, a nie szukać łatwych dróg na skróty”. Jakie wnioski opozycja może wysnuć z tych słów Tuska w tygodniku „Polityka”?

Tusk uważa, że opozycja musi odrzucić pomysły o przedterminowych wyborach i wnioskach składanych o odwołanie kolejnych ministrów. Tusk jest realistą i zdaje sobie sprawę z poziomu obecnego poparcia dla PiSu i skali kompromitacji własnego obozu. Wie, że poparcie dla PiSu wynika z kompromitacji PO. W jego ocenie opozycja musi przygotować się na strategię długiej drogi i pracy od podstaw, czyli odzyskiwania wiarygodności społecznej. Tusk liczy że w dłuższej perspektywie czasowej ludzie zapomną o rządach PO i będą mieli w pamięci błędy PiS. Chce dać PiSowi czas na popełnienie własnych błędów.

wPolityce.pl: To dobra strategia?

Uważam, że były premier nie zdaje sobie sprawy z rzeczywistej przyczyny klęski, jaką PO poniosła. Bo jeżeli raz się utraciło wiarygodność, to na podstawie polskich doświadczeń poza SLD, która odzyskała władzę ponownie, na ogół te same formacje nie wracały do władzy. Dlatego w Polsce bez przerwy dochodzi do zmian i przekształceń formacji politycznych. Teraz będzie zmieniała się lewica. Tusk źle rozumie właściwe przyczyny porażki PO, nie widzi w sobie tej przyczyny. Chciałbym zwrócić uwagę na pewien mechanizm w życiu politycznym – PiS ciągle jest europejski, a Polska jest narodowa. Wynika z tego, że PiS chętnie sytuowałby Polskę w Unii takiej, jaka ona jest, czyli neoliberalnej, a Polacy skoncentrowali się mniej na europejskości, a bardziej na ochronie suwerenności, co nie wyklucza naszego dużego poparcia dla UE. Donald Tusk jest w innej Unii niż chcieliby tego Polacy. To jest nieprzystający element. Tusk nie rozumie tego, co chce większość Polaków.

wPolityce.pl: A czego chce?

Unii, ale takiej, w której Polska nie utonie, ale będzie jednym ze stateczków pływających na fali. Natomiast Tusk chciałby Polski, która roztopiłaby się w europejskim tyglu, w jeszcze dalej idącej integracji europejskiej, gdzie Polska utraciłaby jakiekolwiek pole manewru, nie pozwalające na podejmowanie suwerennych decyzji. Tusk nie pasuje do dzisiejszej Polski, on pasuje do mainstreamu polskiego, który jest europejski, a Polska jest w tej chwili taka jak Kaczyński. Gdyby nie była taka jak Kaczyński, czyli narodowa, Kaczyński by nie wygrał. Obecnie mamy inną Polskę i inne aspiracje Polaków, a także zapotrzebowanie na innego rodzaju polityków niż Tusk i na zupełnie inną elitę.

wPolityce.pl: Na ostatniej manifestacji Komitetu Obrony Demokracji w Warszawie pojawiła się garstka osób. Czy KOD ma jeszcze przyszłość?

Nie, KOD był emocjonalną reakcją na klęskę i jak każda emocja wygasa. Zawsze w tego typu działaniach liczy się skuteczność, która jest paliwem do dalszego działania. Skuteczność KODu jest zerowa i w związku z tym ludzie powoli rezygnują z udziału w marszach. Myślano, że PiS się przestraszy marszy KOD, a PiS się nie przestraszył i konsekwentnie robi swoje. Automatyczny, emocjonalny odruch nie spełnił swojej roli, PiS się nie cofnął, a ponieważ ma władzę, ludzie często zaczynają dochodzić do wniosku, że może lepiej im nie podpadać. Zaczyna zwyciężać pragmatyka życia ludzkiego. Na przykładzie KOD widać również nieumiejętność stawiania strategicznych celów i budowania realnego programu prowadzącego do ich osiągnięcia, bo nie wiadomo po co ten KOD powstał. Biegać po ulicach i protestować dla samego protestowania nie ma większego sensu.

Rozmawiał Tomasz Plaskota