Historia

Godziemba
23-03-2020
Jest sprawą dyskusyjną, czy w czasie pobytu Retingera w Polsce podjęto próbę jego zabójstwa czy jedynie skutecznie opóźniono jego powrót do Londynu.           Jak wspominał ówczesny mjr Utnik, który prowadził na polecenie gen. Tatara wewnętrzne śledztwo w tej sprawie : „W lutym Demel wysłał telegram radiowy do Iranka-Osmeckiego zalecający Oddziałowi Wywiadowczemu unieszkodliwić Retingera po zrzucie”.  Jednak w opublikowanym tekście telegramu nie ma...
5
5 (2)
Godziemba
18-03-2020
W czasie swojego pobytu w okupowanej Polsce Retinger przeprowadził wiele rozmów, których celem było przekonanie swych rozmówców o konieczności porozumienia z Moskwą.         W trakcie rozmów z Delegatem Rządu Janem Stanisławem Jankowskim  Retinger „miał wybadać, czy kompromis z Rosją oparty na ustępstwach terytorialnych (linia Curzona) i udziale komunistów w rządzie spotkałby się z poparciem stronnictw. Do układu miałoby dojść w drodze bezpośrednich rozm...
5
5 (2)
Godziemba
16-03-2020
W kwietniu 1944 roku Józef Retinger rozpoczął tajemniczą misję w okupowanej Polsce.          Po konferencji Wielkiej Trójki w Teheranie, Retinger, posiadający zapewne od swych brytyjskich przyjaciół dokładne informacje o jej przebiegu,  zwrócił się do premiera Mikołajczyka z propozycją wysłania go z misją do okupowanej Polski. Zdaniem Pomiana, cały pomysł wpisywał się  w szerszą aktywność Retingera w londyńskich kręgach politycznych.        ...
5
5 (2)
Godziemba
11-03-2020
W latach 1982-1989 wydawnictwo „Krąg” wydało ponad 150 książek, pozostając jednym z największych wydawnictw podziemnych w Polsce.            Od samego początku swojego istnienia „Krąg” próbował się porozumieć ze środowiskami emigracyjnymi. W 1981 roku  udało się nawiązać kontakt z Instytutem Literackim oraz rządem emigracyjnym w Londynie.            Po wprowadzenie stanu wojennego do Polski  zaczęły napływać transporty...
5
5 (1)
Godziemba
09-03-2020
W lutym 1981 roku powstało podziemne wydawnictwo „Krąg”.           Powstanie wydawnictwa „Krąg” związane jest ściśle z założonym jesienią 1977 roku pismem „Głos”, kierowanym przez Antoniego Macierewicza, Piotra Naimskiego i Marka Tarniewskiego, czyli Jakuba Karpińskiego. Nad stroną techniczną pisma czuwali  Wojciech Fałkowski, Krzysztof Łączyński i Marek Barański. Oni właśnie podjęli w lutym 1981 roku decyzję o odejściu z pisma i utworzeniu wydawnictwa „Krąg...
5
5 (2)
Godziemba
04-03-2020
W listopadzie 1986 roku doszło do największej wpadki transportu sprzętu poligraficznego dla podziemia w kraju.              Pomimo powtarzających się wpadek Jerzy Milewski był zwolennikiem organizacji dużych przerzutów, które jego zdaniem „eliminowały chaos”.  Przeciwnikiem takich operacji był m.in. Mirosław Chojecki, który uważał, iż organizowanie tak dużych transportów było bardzo ryzykowne. Gdy Milewski postawił na swoim, Chojecki zrzekł się...
5
5 (2)
Godziemba
02-03-2020
Dystrybucja środków finansowych przesyłanych w latach 80. dla środowisk opozycyjnych w kraju budziła liczne kontrowersje. Wiele kanałów przerzutowych było spenetrowanych przez peerelowskie służby specjalne.           Zdecydowana większość funduszy dla polskiego podziemia przechodziła przez brukselskie Biuro  Koordynacyjne NSZZ „Solidarność”, kierowane przez Jerzego Milewskiego (TW „Franciszek”). Pieniądze i sprzęt trafiały przede wszystkim do środowisk związanych...
5
5 (1)
Godziemba
26-02-2020
Krytyka zmiany stosunku Warszawy do Izraela spowodowała w 1986 roku wyrzucenie z Polski arabskiego dziennikarza Michela Mounayera.            Wedle zebranych przez SB informacji  Mounayer „chciał uchodzić” za osobę dobrze zorientowaną w sprawach polskich, a jego poglądy polityczne sytuowały go wśród zwolenników tygodnika „Rzeczywistość” oraz Zjednoczenia Patriotycznego „Grunwald”.            Nie tylko...
5
5 (2)
Godziemba
24-02-2020
Na początku lat 80. środowiska narodowo-komunistyczne nawiązały współpracę z niektórymi arabskimi ambasadami w Warszawie.            W lutym 1981 roku zwolennicy ideologii narodowo-komunistycznej powołali Zjednoczenie Patriotyczne „Grunwald”, na którego czele stanął znany reżyser Bohdan Poręba. Głównym celem działalności stowarzyszenia było piętnowanie „syjonizmu”, wskazywanie niemieckiego zagrożenia oraz dyskredytowanie działaczy opozycji jako ludzi...
5
5 (1)
Godziemba
19-02-2020
W dniu 1 sierpnia 1981 roku dokonano w Warszawie nieudanego zamachu na palestyńskiego terrorystę Abu Dauda.            W latach 70. i 80.  terroryści z organizacji Czarny Wrzesień, z Organizacji Abu Nidala (ANO), organizacji Carlosa, Frakcji Czerwonej Armii oraz Irlandzkiej Armii Republikańskiej korzystali z pomocy i gościny państw bloku wschodniego, w tym PRL             Na początku lat 80. kilkukrotnie przyjeżdżał do Polski słynny Carlos alias...
5
5 (2)
Godziemba
17-02-2020
W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych PRL wyeksportowała duże ilości uzbrojenia w tym do państw Bliskiego Wschodu, doskonale wiedząc, iż część trafi do organizacji terrorystycznych.           W 1973 roku Biuro Polityczne KC PZPR przyjęło uchwałę nakreślającą kierunki współpracy z krajami rozwijającymi się, w której znalazł się przepis o pomocy dla różnego rodzaju ugrupowań wyzwoleńczych. Pomoc ta obejmowała także sprzedaż lub przekazanie uzbrojenia np. różnym...
5
5 (3)
Godziemba
12-02-2020
Kreml widział w Watykanie niezwykle groźnego konkurenta w rywalizacji o rząd dusz.         Papież Pius XI w encyklice „Quadragesimo anno" z 1931 roku potępił komunizm i teorię walki klasowej.          Po agresji sowieckiej na Polskę w 1939 roku papież Pius XII potępił ten akt. Podobną reakcję Watykanu wywołała agresja ZSRS na Finlandię.          Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej Radio Watykańskie rozpoczęło...
5
5 (1)
Godziemba
10-02-2020
W powojennym Związku Sowieckim co pewien czas rozpętywano antysemickie kampanie.          Po II wojnie światowej, powołany w Moskwie w 1942 roku Żydowski Komitet Antyfaszystowski stał się ważnym ośrodkiem żydowskiej historii i kultury w Związku Sowieckim. Zajął się także zbieraniem informacji o prześladowaniach Żydów w czasie wojny i o ich oporze w okupowanej Europie. Opublikował „Czarna Księgę” dotyczącą żydowskiej zagłady w Europie Wschodniej. Komitet zaangażował się również w...
5
5 (2)
Godziemba
05-02-2020
W czasie II wojny Stalin wykorzystał Żydów dla uzyskania wsparcia Zachodu dla Związku Sowieckiego.         Po przejęciu władzy przez bolszewików Lenin zwalczał antysemityzm, uważając, że jest on przeżytkiem myślenia burżuazyjnego i godzi w trwałość jego reżimu, w którym wiele ważnych stanowisk zajmowali Żydzi.         Jego następca, Stalin nie znosił Żydów. Posługiwał się antysemityzmem już podczas walki z Trockim o władzę w latach 20. Nastroje...
5
5 (1)
Godziemba
03-02-2020
W XIX-wiecznej Rosji prawo dyskryminowało Żydów.         Po zagarnięciu ziem Rzeczypospolitej w końcu XVIII wieku gwałtownie zwiększyła się liczba Żydów w Rosji. Stworzono dla nich specjalną strefę osiedlenia. Znajdowała się ona pomiędzy Morzem Bałtyckim i Czarnym, obejmując 25 guberni, stanowiących zaledwie 4% powierzchni Rosji. Na tym terenie Żydzi mogli się osiedlać, bez prawa do swobody przemieszczania się.        W 1804 roku na mocy ustawy o Żydach zlikwidowano gminy...
5
5 (2)
Tomasz A S
29-01-2020
Starsi ludzie pamiętają do dziś, jak w latach 1944 i 1945  byli "wyzwalani". Brutalnie wyrwany z rąk rower lub zegarek (słynne dawaj czasy - Давай часы!). Ale zapominają o zrabowanych większych wartościach metodycznie wywożoonych wtedy  przez sowiecką armię specjalnymi pociągami na wschód.   Jelenia Góra. W dniu 01.09.1945, podczas przejęcia przedsiębiorstwa Heine&Seifart GmbH od wojskowych władz radzieckich na rzecz Skarbu Państwa Polskiego, ustalono na podstawie zapisów księgowości...
5
5 (2)
Godziemba
29-01-2020
W styczniu 1935 roku Piłsudski jednoznacznie odrzucił propozycję antysowieckiego sojuszu polsko-niemieckiego.       Hitler chciał doprowadzić do destabilizacji ówczesnego układu międzynarodowego w Europie. Jego zniszczenie było warunkiem uzyskania przestrzeni życiowej dla narodu niemieckiego na terenie Rosji sowieckiej.       Sojusz polsko-francuski blokował możliwość ekspansji politycznej Berlina w regionie środkowoeuropejskim. Porozumienie z Warszawą zmniejszało znaczenie tego...
5
5 (2)
Godziemba
27-01-2020
Podpisana w styczniu 1934 roku polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy była świadectwem zasadniczego zwrotu niemieckiej polityki zagranicznej po przejęciu władzy przez Hitlera.       Po dojściu Hitlera do władzy Francja nadal była gotowa poprzeć roszczenia rewizjonistyczne Niemiec dotyczące m.in. Gdańska oraz „polskiego korytarza”. Francuski ambasador w Warszawie Jules Laroche w lutym 1933 roku zapewniał swego niemieckiego kolegę Hansa von Moltke, iż „w dawnych czasach rozczłonkowanie...
5
5 (1)
Godziemba
22-01-2020
W trakcie III pielgrzymki do Ojczyzny Jan Paweł II jednoznacznie poparł opozycję.           Do kolejnej wizyty Jana Pawła II w Polsce doszło w odmiennej sytuacji politycznej. W 1985 roku do władzy w Związku Sowieckim doszedł Michaił Gorbaczow dokonując kontrolowanej liberalizacji systemu.            W 1986 roku peerelowskie władze zwolniły niemal wszystkich więźniów politycznych. Pogłębiający się kryzys gospodarczy zmuszał władze komunistyczne do...
5
5 (1)
Godziemba
20-01-2020
Druga pielgrzymka Jana Pawła II do Ojczyzny nie spełniła nadziei władz komunistycznych.             Po wprowadzeniu stanu wojennego, władze komunistyczne nie zgodziły się na pielgrzymkę papieża w 1982 roku. Po skutecznej rozprawie z opozycją oraz zawieszeniu w dniu 31 grudnia 1982 roku stanu wojennego, rząd PRL zgodził się na wizytę Jana Pawła II w kraju.             Najważniejsze ustalenia w kwestii pielgrzymki papieskiej zapadły w czasie posiedzeń...
5
5 (1)
Godziemba
15-01-2020
W styczniu 1984 roku prezydent Reagan zniósł większość sankcji nałożonych dwa lata wcześniej na Warszawę.          W obliczu zapaści gospodarczej warszawski reżim za wszelką cenę chciał zniesienia sankcji, obarczając jednocześnie Reagana za nędzę społeczeństwa. Podawano przy tym absurdalne kwoty strat, jakie rzekomo poniosła peerelowska gospodarka w wyniku amerykańskich sankcji. Wicepremier Janusz Obodowski podał kwotę 12 miliardów dolarów. Gdy zapytano się o szczegóły był w...
5
5 (1)
Godziemba
13-01-2020
Po wprowadzeniu stanu wojennego, w końcu grudnia 1981 roku prezydent Ronald Reagan wprowadził sankcje wobec PRL.          Na ich podstawie strona amerykańska wstrzymała rozmowy na temat przyznania Warszawie pożyczki (470 milionów dolarów) na zakup artykułów zbożowych oraz gwarancji kredytowych, a także wypowiedziała przywileje lotnicze dla LOT na amerykańskim terytorium oraz cofnęła prawo połowu ryb przez polskie trawlery na amerykańskich wodach terytorialnych.     ...
5
5 (1)
Godziemba
09-01-2020
Na początku stycznia 1920 roku wojska polskie w czasie operacji „Zima” zdobyły łotewski Dyneburg (Dźwińsk), wypierając z miasta bolszewików.       Polskie natarcie rozpoczęło się zgodnie z planem, 3 stycznia 1920 roku. Sprawnie przekroczono skutą lodem Dźwinę, a następnie zaatakowano bolszewicką baterię artylerii, zdobywając dwa działa. 2 batalion kpt. Kozickiego wyruszył w kierunku twierdzy dyneburskiej, której bolszewicka załoga niespodziewanie opuściła swoje stanowiska. Polscy żołnierze zajęli...
5
5 (2)
Godziemba
07-01-2020
Na jesieni 1919 roku rozpoczęły się przygotowania do operacji militarnej, której celem było wyparcie bolszewików z Dyneburga i przekazanie Łotyszom tego ważnego miasta.               W wyniku ofensywy, prowadzonej od sierpnia do października 1919 roku wojska polskie osiągnęły na froncie północno-wschodnim linię rzeki Dźwiny, dochodząc po Połock, a następnie linię rzeki Berezyny wraz z Borysławem i Bobrujskiem.           ...
5
5 (2)
Godziemba
30-12-2019
Święta 1939 rok oraz Nowy Rok były szczególnie trudne i smutne.          Po przegranej wojnie Polacy znaleźli się pod okrutną niemiecką okupacją. Wiele rodzin straciło na wojnie swoich bliskich, tak wojskowych jak i cywili. Na ulicach Warszawy nie trudno było zauważyć, że miasto przetrwało długie oblężenie, podczas którego nie było oszczędzane. Ludzie zaczynali uczyć się nowego życia. Tak więc z jednej strony Polacy byli przygnębieni, ale z drugiej jednak ciągle tkwiła w nich nadzieja, że już...
5
5 (1)
Godziemba
23-12-2019
Członkowie Episkopatu mieli różne poglądy na rolę Kościoła po wprowadzeniu stanu wojennego.          W kolejnych miesiącach 1982 roku Kościół prowadził z władzami rozmowy mające na celu zwolnienie choćby części internowanych oraz złagodzenie rygorów stanu wojennego. Równocześnie zajmowano publicznie wstrzemięźliwe stanowisko wobec kwestii o charakterze politycznym. Najistotniejsze było krytyczne podejście do manifestacji opozycji związanych z rocznicą zawarcia „Porozumień...
5
5 (2)
Godziemba
18-12-2019
Wprowadzenie stanu wojennego nie spotkało się z otwartym sprzeciwem polskiego Kościoła.           W dniu 15 grudnia 1981 roku, na pierwszym po wprowadzeniu stanu wojennego, posiedzeniu Rady Głównej Episkopatu zebrani biskupi wzywali do zachowania ostrożności w formułowaniu publicznych enuncjacji i podejmowaniu decyzji w związku z wprowadzeniem stanu wojennego. Najtrafniej obrazują to słowa bp. Mariana Przykuckiego, który „oświadczył, że społeczeństwo na pewno oczekuje głosu biskup...
5
5 (1)
Godziemba
16-12-2019
Wydarzenia Czerwca 1976 oraz postawa wobec nich biskupów i duchowieństwa spowodowały, że jednym z najważniejszych celów SB było niedopuszczenie do współpracy Kościoła ze środowiskami opozycyjnymi.            Poczynione przez ekipę Gierka ustępstwa wobec Kościoła znacząco wzmocniły jego pozycję społeczną. Jak zauważył z właściwą sobie przenikliwością Stefan Kisielewski: „Każdy nowy pierwszy sekretarz, czyli dyrektor partii, niepewny jeszcze swej popularności, stara się na...
5
5 (1)
Godziemba
13-12-2019
Otwarte oskarżenie aliantów o zdradę Polski sprawiło, iż gen. Sosnkowski oraz płk Matuszewski zostali poddani różnym represjom ze strony Brytyjczyków i Amerykanów.         Z biegiem czasu Ignacy Matuszewski zaczął zdecydowanie oskarżać przywódców Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych o ciągłe ustępowanie Stalinowi kosztem interesów Polski. Uderzenie  w Brytyjczyków i Amerykanów sprawiło, iż Amerykanie objęli go wiosną 1943 roku...
5
5 (2)
Godziemba
11-12-2019
Gen. Kazimierz Sosnowski oraz płk Ignacy Matuszewski należeli do zdecydowanych krytyków układu Sikorski-Majski.         W przededniu wojny francusko-niemieckiej płk Matuszewski bezowocnie prosił Sikorskiego o przydział wojskowy, chcąc walczyć w armii polskiej jako szeregowiec. Został jednak negatywnie zweryfikowany przez komisję lekarską.         Po klęsce Francji gen. Sosnkowski wraz z innymi członkami rządu przedostał się do Wielkiej Brytanii. Natomiast płk Matuszewski w...
5
5 (2)
Godziemba
04-12-2019
Dwóm wybitnym przedstawicielom obozu piłsudczykowskiego -  Kazimierzowi Sosnkowskiemu i Ignacemu Matuszewskiemu - nie dane było w pełni służyć Polsce.          Kazimierz Sosnkowski w wieku 20 lat w 1905 roku został jednym z dowódców Organizacji Bojowej PPS. W 1908 roku był założycielem Związku Walki Czynnej, a potem zastępcą Piłsudskiego i szefem sztabu Związku Strzeleckiego, a następnie I Brygady Legionów Polski. W grudniu 1918 roku został jednym z najmłodszych generał...
5
5 (1)
Godziemba
02-12-2019
Wieloletnie starania ks. Hrynyka uwieńczone zostały mianowaniem go w 1967 roku  generalnym wikariuszem dla obrządku greckokatolickiego w Polsce.            Zacięta rywalizacja między duchowieństwem prawosławnym a greckokatolickim o wpływy wśród wiernych na terenach poukraińskich sprawiła, iż władze lokalne, zgodnie z instrukcjami z Warszawy, zaczęły  stosować dotkliwe sankcje w postaci zamykania cerkwi, w których  odprawiano nabożeństwa greckokatolickie.    ...
5
5 (1)
Godziemba
27-11-2019
W 1955 roku ks. Hrynyk został skazany przez komunistyczny sąd na karę sześciu lat więzienia.           Aktywność ks. Hrynyka i jego próby paraliżowania działalności kapłanów prawosławnych wywoływały ich reakcję i protesty. „Do tut. referatu wpłynęły skargi – pisał jeden z urzędników w 1952 roku -  i prośby o interwencję od księży prawosławnych działających na terenie tut. wojew. w sprawie utrudniania im pracy duszpasterskiej wśród ludności z akcji „W...
5
5 (1)
Godziemba
25-11-2019
Po 1945 roku ks. Bazyli Hryniuk stał się jednym z najważniejszych przedstawicieli Kościoła greckokatolickiego w Polsce.            Ks. Bazyli Hrynyk urodził się 27 grudnia 1896 roku w Koszelowie pow. Żółkiew, jako jedno z pięciorga dzieci Jakuba i Paraskewii z domu Stehnij.  Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości w sierpniu 1915 roku w Gimnazjum we Lwowie został powołany do armii austro-węgierskiej. Po rozpadzie  monarchii Habsburgów w 1918 przez krótki czas był żołnierzem...
5
5 (1)
Godziemba
20-11-2019
W sierpniu 1962 roku Jerzy Braun otrzymał zaproszenie do udziału w soborze w charakterze obserwatora. Funkcjonariusz SB  kpt Wawrzyniewicz chciał wykorzystać to dla pozyskania go do współpracy z SB.         Podczas spotkania w październiku 1963 roku Braun zapewnił o swojej lojalności względem państwa oraz zasygnalizował starania o nawiązanie kontaktu z przedstawicielami PZPR w celu uzgodnienia swej działalności „na odcinku katolickim”.  Wypytywał także o możliwość załatwienia dla...
5
5 (1)
Godziemba
18-11-2019
Jerzy Braun urodził się w 1901 roku w Dąbrowie Tarnowskiej, w zaborze austriackim. Od najmłodszych lat włączył się w działalność harcerstwa, które wpłynęło na jego  przeświadczenie o wadze służby dla ojczyzny.           Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a po jej zakończeniu poświęcił się działalności publicystycznej, jako redaktor „Gazety Literackiej” w Krakowie, ale  przede wszystkim dwutygodnika, a następnie miesięcznika „Zet” (1932-1939).  ...
5
5 (2)
Godziemba
13-11-2019
Głośne stało się ostatnio wycofanie z konkursu Historycznej Książki Roku książki Piotra Zychowicza. Mniejszy rezonans wywołało usunięcie z tego samego konkursu książki Władysława Studnickiego „Wobec nadchodzącej drugiej wojny światowej”.          W obliczu groźby wybuchu wojny z Niemcami Władysław Studnicki napisał w ciągu maja i czerwca 1939 roku książkę „Wobec nadchodzącej drugiej wojny światowej”, którą następnie wydał własnym sumptem w warszawskim Zakładzie Drukarskim St....
5
5 (1)
Godziemba
06-11-2019
W 1969 roku pułkownik Klemens Nussbaum uciekł wraz z rodziną do Izraela.            W kilka tygodni po wojnie sześciodniowej (toczonej przez Izrael z państwami arabskimi), która stała się pretekstem do rozpętania przez ówczesne kierownictwo MON czystki antysemickiej, w lipcu 1967 roku zaproponowano mu przejście na znacznie mniej eksponowane stanowisko w systemie Obrony Terytorialnej Kraju. Po jego zdecydowanej odmowie został  skierowany na komisję lekarską, która stwierdziła...
5
5 (3)
Godziemba
04-11-2019
Klemens Nussbaum został po 1945 roku przedstawicielem komunistycznej elity.            Klemens Nussbaum urodził się w dniu 14 lutego 1921 roku we Lwowie, w religijnej rodzinie żydowskiej. Po wyjeździe ojca w celach zarobkowych do Belgii rodzina przeniosła się w latach 30. do Żurawna, gdzie Klemens ukończył szkołę powszechną. Następnie rozpoczął naukę zawodu kuśnierza. Po ukończeniu nauki powrócił do rodzinnego Lwowa, gdzie pracował jako kuśnierz do 1939 roku. Równocześnie w końcu lat 30...
5
5 (3)
Godziemba
30-10-2019
W warunkach panującego powszechnie we Lwowie strachu i coraz większej groźby aresztowania nikt nie mógł czuć się bezpiecznie. Jak zawsze w takiej sytuacji, uzewnętrzniły się dwie skrajne postawy ludzkie: kolaboracja i opór.          W przypadku tej pierwszej, takich, którzy jej ulegali, można było zaobserwować już od pierwszych dni obecności Sowietów w mieście. Dotyczyło to przede wszystkim wielu twórców kultury, którzy z różnych powodów...
5
5 (1)
Godziemba
28-10-2019
Natychmiast po zajęciu Lwowa Sowieci przystąpili do aresztowania pracowników polskich urzędów i instytucji oraz ustanawiania własnych porządków.        Powołano własny zarząd miasta, na czele którego stanął niejaki Fiodor Jeromienko – analfabeta w mundurze NKWD.         Z dnia na dzień do miasta zaczęły również przybywać tabuny nowych sowieckich „osadników”,  których  umieszczano w mieszkaniach po...
5
5 (2)
Godziemba
23-10-2019
W dniu 22  września 1939 roku Lwów został zajęty przez jednostki sowieckie.          W okresie międzywojennym we Lwowie mieszkało ponad 310 tysięcy osób (63,48% - Polacy, 11,25% - Ukraińcy, 24,12% - Żydzi, 0,78% - Niemcy).          Miasto było jedyną w Europie siedzibą diecezji czterech różnych obrządków: łacińskiej (Bazylika archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, zwana potocznie Katedrą Łacińską), ormiańskiej (Katedra...
5
5 (2)
Godziemba
21-10-2019
Po wkroczeniu w październiku 1939 roku Litwinów do Wilna doszło do antyżydowskich zamieszek w mieście.            Nastroje antyżydowskie wzmacniała perspektywa odejścia wojsk sowieckich z Wilna, na mocy sowiecko-litewskiego układu z 9 października 1939 roku, przewidującego przekazanie Wilna i zachodniej Wileńszczyzny Litwie, w zamian za utworzenia na terenie państwa litewskiego sowieckich baz wojskowych.             W obliczu tych informacji niekt...
5
5 (1)
Godziemba
16-10-2019
Wileńscy Żydzi w olbrzymiej większości z radością powitali wejście sowieckich wojsk do Wilna we wrześniu 1939 roku.         Spośród 200 tysięcy mieszkańców Wilna Polacy stanowili 66%, Żydzi 28%, Białorusini 5%, Rosjanie 4% a Litwini niespełna 1,5 %.            Stosunki polsko-żydowskie układały się znacznie lepiej niż na innych terenach wschodnich województw II RP. Na Uniwersytecie Stefana Batorego nie wprowadzono w 1937 roku  – wzorem...
5
5 (1)
Godziemba
14-10-2019
Po zajęciu ziem wschodnich II RP Sowieci niezwłocznie przystąpili do tworzenia własnych struktury władzy, rekrutując do nich Żydów, Białorusinów i Ukraińców.         Proces ten wiązał się nie tylko z likwidacją dotychczasowych struktur państwowych, ale także z likwidacją dominującej pozycji społeczności polskiej na tych terenach. Miało to bezpośredni związek z planami włączenia zajętych terenów do Związku Sowieckiego.         Tworzenie zarządów...
5
5 (1)
Godziemba
09-10-2019
Wrogi stosunek części ludności kresowej, w tym zwłaszcza żydowskiej, wobec państwa polskiego przybierał różne formy, między innymi zbrojnych wystąpień przeciw jednostkom Wojska Polskiego i polskim władzom państwowym.          Wśród witających Sowietów  przeważała żydowska młodzież oraz biedota. Natomiast pewna część Żydów – sympatyków organizacji syjonistycznych, przedstawicieli gmin żydowskich, przedsiębiorców, kupców  – odniosła się do...
5
5 (2)
Godziemba
07-10-2019
Symbolem kolaboracji znacznej części żydowskich mieszkańców Kresów Wschodnich  z Armią Czerwoną były bramy powitalne, jakie stawiano niemalże w każdym mieście.          W II Rzeczypospolitej ludność żydowska stanowiła drugą co do wielkości – po Ukraińcach – mniejszość narodową. Wedle spisu z 1931 roku w Polsce mieszkało ponad 3 mln Żydów, żyjących przede wszystkich w miastach i miasteczkach centralnej i wschodniej części kraju. W wielu miastach i miasteczkach pó...
5
5 (2)
Godziemba
02-10-2019
Dokonany we wrześniu 1939 roku rozbiór Polski stanowił przede wszystkim sukces Stalina.          Po agresji sowieckiej na Polskę w 1939 roku rządy francuski i brytyjski zachowując poprawne stosunki z Moskwą pragnęły przede wszystkim nie dopuścić do  pogłębienia sojuszu niemiecko-sowieckiego. Z tej też przyczyny ambasadorzy obu państw wywierali w dniu 17 września 1939 roku nacisk na rząd RP, aby nie ogłaszał stanu wojny między Polską a ZSRS.          ...
5
5 (2)
kles
30-09-2019
Niedawno minął rok odkąd zamieszkaliśmy razem. Znowu, po bez mała 40 latach. Moja Mama – Helena, pesel 231011 … wkrótce ukończy 95 lat.  „Orlica” - jedna z niewielu kobiet, najpewniej ostatnia żyjąca, które do 1947r., z bronią w ręku, w oddziale partyzanckim, przeciwstawiały się komunistom. Obecnie niedołężna, niedosłysząca, obolała. Zasklepiła się, od ponad 10 lat sama nigdzie nie wychodzi i choć wzbrania się, to jednak wymaga opieki, teraz już praktycznie nieustannej. Teraz ja zaopatruję...
5
5 (7)
Godziemba
30-09-2019
Od początku drugiej dekady września 1939 roku ukraińscy nacjonaliści rozpoczęli ataki na wycofujące się polskie oddziały.              W kolejnych dniach zbrojne wystąpienia Ukraińców odnotowano niemal w każdym powiecie Małopolski Wschodniej. Przykładowo pod Jawornikiem Ruskim i Rzęsną Ruską k. Lubaczowa doszło do starć wojska z grupami uzbrojonych Ukraińców. O ich aktywności donoszono z Synowódzka (napad na pociąg), działali także w Podhorcach, Borysławiu, Truskawcu,...
5
5 (1)

Strony